Xấp xỉ 21% số bệnh nhân hen phế quản có biểu hiện nặng lên ở nơi làm việc và các triệu chứng thuyên giảm khi ra khỏi nơi đó. Tại Mỹ, hen phế quản có liên quan tới nghề nghiệp chiếm tỷ lệ cao nhất trong số các bệnh lý phổi có liên quan đến nghề nghiệp. Hen phế quản có liên quan tới nghề nghiệp chiếm 15% tại Canada và hiện nay đã nâng cao gấp 4 lần ở các nước đã phát triển trong vòng 20 năm gần đây.
Bệnh của đầu tuần
Hen phế quản là một loại hình bệnh lý hay gặp đặc trưng bởi tình trạng hẹp tắc đường dẫn khí có tính chất cấp tính do các nhân tố co thắt, phù nề, nâng cao tiết gây ra bởi sự đáp ứng quá mức các tiểu phế quản đối với các tác nhân kích thích. Đây được coi là 1 hội chứng phức tạp với nhiều thể khác nhau tại người to và trẻ em. Trong số các tác nhân gây khởi phát cơn hen, các nhân tố có liên quan đến môi trường làm việc chiếm 1 tỷ lệ không nhỏ và trong trường hợp này, người ta gọi là hen do nghề nghiệp (Occupational asthma). Những cơn hen thường xuất hiện vào đầu tuần làm việc và giảm đi về cuối tuần hoặc những ngày nghỉ nên còn được gọi là “bệnh của đầu tuần”.
Hen do nghề nghiệp, ở sao?
Theo thống kê, ở các địa điểm làm việc như công xưởng, nhà máy xí nghiệp, nông trại... có tới sắp 400 nhân tố có liên quan tới việc gây khởi phát cơn hen phế quản cấp. Hàng đầu là các chất hóa học được dùng trong công nghiệp tẩy rửa, làm trắng (công nghiệp dệt may), các chất kết dính, sơn tạo màu, chất dẻo, cũng như vô vàn các chất tổng hợp khác trong mọi loại ngành công nghiệp nói chung. Bên cạnh đó, khói, bụi cũng như mức độ ô nhiễm tại các nhà máy xí nghiệp nếu như vượt chuẩn cho phép cũng là một yếu tố nguy cơ đối với những người có bệnh hen nói chung và hen do nghề nghiệp nói riêng. Hen do nghề nghiệp cũng có thể có hiện tượng ở những người làm nghề thủ công như thợ mộc (tiếp xúc với chất đánh bóng, tấy rửa, sơn gỗ), thợ vàng bạc, thợ giày... Những người làm việc ở các trang trại cũng có nguy cơ hen do các nhân tố gây dị ứng cao như phấn hoa, các bụi hữu cơ từ hạt ngũ cốc, thân cây lúa mì, ngô, lúa mạch và cũng phải kể tới các chất trừ sâu, diệt có, chất bảo quản hoa quả, chất kích thích sinh trưởng. Ngoài ra, tại các cửa hàng y tế, các xí nghiệp, công ty dược phẩm cũng luôn có rất nhiều loại thuốc, hóa chất, chất phụ gia có thể là nguyên nhân khởi phát cơn hen ở những người nhạy cảm hoặc có tiền sử hen phế quản.
Biểu hiện của cơn hen do nghề nghiệp
Khi đến nơi làm việc, tiếp xúc với các nhân tố nguy cơ, cơn hen sẽ có hiện tượng với các dấu hiệu như mệt mỏi, đau đầu, khó thở tăng dần. Cá biệt cũng có trường hợp bệnh nhân lên cơn co thắt dữ dội, suy hô hấp cấp và tử vong. Bệnh nhân khó thở thì thở ra, hoảng hốt, vã mồ hôi lạnh, co kéo cơ hô hấp và đặc trưng nhất là tiếng cò cử hay tiếng thở khò khè. Bệnh nhân thở rất nặng nhọc, ngực như có cảm giác bó chặt, chèn ép và thường phải ngồi dậy, bám vào thành giường để thở. Bệnh nhân cũng thường có ho nhiều với đờm trắng, dính hoặc đặc quánh kèm theo hoặc sốt cao và ho khạc đờm vàng ví dụ có nhiễm khuẩn (bội nhiễm). Nghe phổi bệnh nhân thấy đầy tiếng rale co thắt (rale rít hoặc rale ngáy). Nếu không được xử trí, diễn biến của cơn hen sẽ nặng dần lên, chuyển thành nguy kịch với các dấu hiệu như mạch chậm rời rạc, tụt huyết áp, hôn mê, thở ngáp, nghe phổi “im lặng”. Có các dấu hiệu này đồng nghĩa với việc bệnh nhân sắp tử vong.
Dự phòng thế nào?
Khi đã xác định bị hen có liên quan tới môi trường làm việc, đương nhiên, cách dự bộ phận tốt đặc biệt cho bệnh nhân chuyển đổi sang 1 môi trường làm việc mới để loại bỏ hoàn toàn các nhân tố nguy cơ. Dự phòng các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp trên cũng cần thiết tại người đã từng bị hen do nghề nghiệp và việc này càng nên được Quan tâm về mùa lạnh. Duy trì trọng lượng cơ thể hợp lý, luyện tập thể lực nhẹ nhàng, chính sách dinh dưỡng rất tốt cũng góp phần đáng kể vào việc ngăn ngừa sự khởi phát của cơn hen. Và tại những người có nguy cơ cao hơn, nên dùng phác đồ thuốc dự bộ phận bao gồm thuốc giãn phế quản, corticoid dạng hít hoặc uống theo đúng chỉ dẫn của thầy thuốc để dự phòng cơn hen. Và cuối cùng, việc bảo đảm vệ sinh, an toàn lao động, tránh cho người lao động tiếp xúc trực tiếp, liên tục liên tục với các chất độc hại là 1 biện pháp hữu ích, hàng đầu trong việc bộ phận tránh hen cũng như các bệnh lý có liên quan tới nghề nghiệp khác.
TS.BS. Vũ Đức Định
0 nhận xét:
Đăng nhận xét