Phòng bệnh gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ (còn gọi là thoái hóa mỡ gan) càng ngày càng có xu hướng gia tăng. Bệnh có thể dẫn đến xơ gan, thậm chí ung thư gan, vì vậy, không nên xem thường. Tuy nhiên, gan nhiễm mỡ có thể bộ phận ngừa được.

Tại sao gan bị nhiễm mỡ?

Gan được ví như 1 nhà máy lọc các chất độc của cơ thể song song là cơ quan tổng hợp nhiều chất cần thiết cho cơ thể hoạt động bình thường. Tuy vậy, gan có thể mắc 1 số bệnh, trong đó có bệnh gan nhiễm mỡ. Gan nhiễm mỡ có thể do uống nhiều rượu (người nghiện rượu) hoặc mắc các bệnh về rối loạn chuyển hoá (đái tháo đường) hoặc dùng một số thuốc quá liều (tetracyclin, glucocorticoids, paracetamol…) hoặc do rối loạn vào dinh dưỡng (hấp thu, bài tiết kém). Một số bệnh của gan rất dễ dẫn đến gan nhiễm mỡ như viêm gan, sốt rét (phá vỡ nhiều tế bào gan). Gan nhiễm mỡ có thể gặp tại người lười vận động, béo phì hoặc bị tác động xấu của tâm lý liên tục gây căng thẳng thần  kinh (stress). Bên cạnh đó, gan nhiễm mỡ liên quan khá chặt chẽ đến chính sách dinh dưỡng như ăn quá nhiều chất béo, nhiều đường hoặc quá ít chất đạm trong một thời gian. Trong rất nhiều các trường hợp, chất béo ứ đọng chủ yếu là triglycerit, nhưng trong một số trường hợp, phospholipid chiếm đa số. Vì vậy, ví dụ các chỉ số về triglycerit hoặc phospholipid vượt quá chỉ số bình thường, rất có khả năng dẫn tới gan nhiễm mỡ.

Những người béo bụng dễ mắc gan nhiễm mỡ.

Biểu hiện của bệnh

Người bị gan nhiễm mỡ hầu như không có triệu chứng gì. Một số bệnh nhân cảm thấy hơi mệt mỏi và suy nhược hoặc có cảm giác hơi tưng tức ở vùng dưới sườn bên phải. Do vậy, bệnh thường được phát hiện 1 cách tình cờ sau 1 xét nghiệm máu thường quy hoặc xác định bởi một bệnh khác thấy men gan SGOT (serum glutamic oxaloacetic transaminase), SGPT (serum glutamic pyruvic transaminase), GGT (gamma glutamyl transpeptidase) tăng cao hoặc sau khi được siêu âm, thấy gan nhiễm mỡ. Những người bị gan nhiễm mỡ phần nhiều là không có triệu chứng gì chứng tỏ có tình trạng lắng đọng mỡ tại gan, bởi vì hiện tượng này xảy ra 1 cách từ từ nên các biểu hiện của nó cũng khó cảm tiếp nhân được. Chỉ lúc nào tốc độ lắng đọng mỡ trong gan xảy ra nhanh, nhiều làm cho thể tích gan lớn ra, khi đó bao gan sẽ căng ra và người bệnh mới có cảm giác đau tức hoặc nặng ở vùng gan. Một số trường hợp gan nhiễm mỡ nặng có thể có triệu chứng vàng da, đau bụng, buồn nôn, nôn và gan lớn nhẹ.

Để biết gan nhiễm mỡ cần xét nghiệm chức năng gan, mỡ máu (triglycerit, cholesterol), siêu âm gan. Để có kết quả chính xác, có thể chụp gan bằng kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính (CT), rất tốt hơn nữa là chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc sinh thiết gan khi thật cần thiết.

Hậu quả của gan nhiễm mỡ

Những trường hợp gan nhiễm mỡ không kèm viêm gan thường có một giai đoạn lâm sàng lành tính từ 10 - 15 năm, sau đó mới có thể xơ gan, nhưng nếu như gan nhiễm mỡ ở người có tiền sử mắc bệnh viêm gan (viêm gan do virut), có tới 25% tiến triển tới xơ gan, thậm chí là ung thư gan với thời gian nhanh hơn. Nếu uống quá nhiều rượu trong 1 thời gian dài sẽ vượt quá khả năng xử lý chất độc của rượu làm cho gan bị nhiễm độc và dẫn đến gan nhiễm mỡ, từ đó có thể đưa tới xơ gan - một bệnh còn gặp nhiều khó khăn trong điều trị.

Nguyên tắc điều trị

Điều trị gan nhiễm mỡ là một quá trình và liên quan đến nguyên nhân gây bệnh. Khi gan đã bị bệnh (nhiễm mỡ) nếu như không được điều trị đúng còn làm cho tình trạng bệnh của gan nặng thêm, vì vậy, cần phải xác định bệnh và nguyên do gây bệnh, trên cửa hàng đó sẽ được chỉ định điều trị theo phác đồ, người bệnh không nên tự mua thuốc điều trị, nhất là các loại thuốc không có nguồn gốc, chưa được công nhận của các nhà chuyên môn y dược học.

Lời khuyên của thầy thuốcDo gan nhiễm mỡ bởi tích lũy quá nhiều lượng mỡ ở gan, do vậy, việc bộ phận bệnh nên lưu ý đến các nguyên nhân gây bệnh. Nếu bị thừa cân, béo phì nên ứng dụng chính sách ăn hợp lý, giảm đường, mỡ, giảm các loại thực phẩm giàu cholesterol và triglycerit. Cụ thể, giảm thiểu dùng mỡ động vật (trừ dầu cá), hạn chế ăn phủ tạng, lòng động vật (lợn, gà, trâu, bò) thay vào đó là dùng dầu thực vật như dầu mè, dầu lạc, đậu nành... Tăng cường ăn cá về các bữa ăn chính (mỗi tuần có khoảng từ 2 - 3 ngày ăn cá thay cho ăn thịt). Hạn chế hoặc bỏ rượu đặc biệt rượu tự nấu, tự pha chế. Tăng cường ăn các loại thực phẩm có tác dụng giảm mỡ máu như tỏi ta, mức chi phí đỗ, cà chua chín và ăn nhiều rau trong các bữa ăn chính, tráng miệng bằng các loại trái cây có không ít sinh tố như cam, quýt, xoài, đu đủ, thanh long... Cần nâng cao cường vận động cơ thể với mọi hình thức không như nhau tùy theo điều kiện của từng người nhưng rất tốt nhất, dễ thực hiên đặc biệt đi bộ.

BS. Việt Anh